Zorgkosten kunnen echt omlaag, blijkt uit proef in ziekenhuizen

Dat schrijft de Volkskrant.

Een operatie bij een liesbreuk? Als een medisch specialist de tijd neemt om de voor- en nadelen te bespreken ziet een groot deel van de patiënten van de ingreep af. Een neustussenschotoperatie kan ook prima in de dagbehandeling, dat scheelt de patiënt weer een nacht van huis. En als medisch specialisten ingeroosterd worden om telefonisch te kunnen overleggen met de huisarts, blijkt dat veel doorverwijzingen te kunnen voorkomen.

Met dergelijke de initiatieven hebben de ziekenhuizen Bernhoven uit Uden en het Beatrix-ziekenhuis uit Gorinchem de afgelopen jaren geprobeerd overbodige zorg te verminderen. Dat is gelukt, concluderen nu het Centraal Planbureau (CPB), de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en IQ Healthcare, een onderzoeksafdeling van het Radboudumc, in drie gezamenlijke rapporten. (ANP)
===========

Jaap van den Heuvel: Haal de productieprikkel uit de zorg

Het Beatrixziekenhuis in Gorinchem en ziekenhuis Bernhoven in Uden verbeterden hun doelmatigheid door ingrijpende veranderplannen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau, de NZa en onderzoeksinstituut IQ Healthcare. Jaap van den Heuvel, bestuursvoorzitter van het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, beschouwt de steun van de verzekeraars als cruciaal.

Enkele jaren geleden voerden de twee ziekenhuizen omvangrijke veranderprogramma’s door, daarbij ondersteund door vijfjaarcontracten met de grote regionale verzekeraars. Dit leidde tot een sterkere daling van het behandelvolume dan in vergelijkbare ziekenhuizen, aldus het rapport. In het Beatrixziekenhuis ging het om een afname van 7 procent, en in Bernhoven zelfs van 13 procent.

Enkele jaren geleden voerden de twee ziekenhuizen omvangrijke veranderprogramma’s door, daarbij ondersteund door vijfjaarcontracten met de grote regionale verzekeraars. Dit leidde tot een sterkere daling van het behandelvolume dan in vergelijkbare ziekenhuizen, aldus het rapport. In het Beatrixziekenhuis ging het om een afname van 7 procent, en in Bernhoven zelfs van 13 procent.

Geen productieprikkel

Een belangrijke conclusie van het rapport is dat in beide ziekenhuizen de productieprikkel uit de zorg is weggenomen, concludeert Van den Heuvel. “De productieprikkel weghalen is een voorwaarde om de zorg toekomstbestendig te maken. In Uden hebben ze dat onder meer gedaan door de medisch specialisten in loondienst te nemen en in Gorinchem door vergoeding niet meer alleen te baseren op hun aandeel in de productie, maar ook op de bijdrage aan kwaliteitsinitiatieven.”

Welke methode je ook kiest, het is altijd een stap in de goede richting, aldus Van den Heuvel. “Weg van het huidige productiegedreven systeem. Daarmee ontmoedig je innovatie en bij twijfel valt de keuze vaak op wel behandelen in plaats van slimmere alternatieven. Ik heb daar in mijn eigen ziekenhuis regelmatig mee te maken, helaas. Als iets goed is voor de zorg maar slecht voor je portemonnee, dan begin je er toch minder makkelijk aan.”

Vijfjaarcontracten

De vijfjaarcontracten die Bernhoven en het Beatrixziekenhuis met de verzekeraars afsloten, bieden de ruimte om te innoveren juist wel. “Langjarige zekerheid over je inkomsten en het wegnemen van de productieprikkel maakt het mogelijk om de zorg op een slimmere manier te leveren zonder dat meteen je inkomsten dalen. Vernieuwingen moeten een kans krijgen om te kijken of het echt werkt. Als die ruimte en vrijheid er zijn, dan krijgen mensen er ook echt lol in. En dat is nu eenmaal de beste manier om een duurzaam resultaat te boeken.”

Dat Bernhoven hoger scoort dan het Beatrixziekenhuis wat betreft de productieverbetering, verbaast Van den Heuvel niet. “Hun uitgangspositie was volgens het rapport minder goed, want ze behandelden mogelijk relatief veel patiënten. Er was dus meer laaghangend fruit. Bovendien hebben ze het organisatorisch ook steviger aangepakt omdat ze in grotere financiële problemen zaten.”

Daarom zijn de resultaten van het Beatrixziekenhuis, hoewel minder spectaculair, zeker zo interessant. “Dat ziekenhuis was al sterk in het overhevelen van zorg naar de eerste lijn, maar daar hebben ze de afgelopen jaren toch weer extra stappen in gezet.”

Perverse prikkels

Dat dit alles nog niet heeft geleid tot structureel lagere kosten is niet zo gek, want er wordt ook zorg geleverd die niet binnen de dbc-vergoeding past, aldus Van den Heuvel. “Wat dat betreft zou het goed zijn om de dbc-systematiek eindelijk eens kritisch tegen het licht te houden. Registratie moet natuurlijk plaatsvinden, maar nu kent het systeem te veel perverse prikkels.”

Je kunt ook naar andere indicatoren kijken. “Adherentie bijvoorbeeld. Dat zegt iets over de zorg die je levert in relatie tot de andere zorginstellingen in de regio. Als je zelf minder zorg levert maar andere ziekenhuizen meer, dan schiet je er als geheel weinig mee op. Het adherentiecijfer drukt dat uit. Dat zou een mooie maatstaf zijn. Als je vervolgens naar de kosten per adherente bewoner kijkt dan heb je ook een goed inzicht in de doelmatigheid.”

Geen stelselwijziging

Desondanks wil Van den Heuvel niet pleiten voor een complete stelselwijziging. “Dat brengt onrust en administratieve rompslomp met zich mee. Mijn idee: met kleine stappen kijken hoe het binnen het huidige systeem efficiënter kan door minder productieprikkels, meer innovatie en waar mogelijk verschuiving naar de eerste lijn. Langjarige contracten zijn dan een goed middel.”

Een lastig is punt is wel de beloning van de medisch specialisten. “Deze is in Bernhoven en het Beatrixziekenhuis ingrijpend aangepakt, maar het is de vraag of dat in andere ziekenhuizen ook zo makkelijk kan. Het is hoe dan ook essentieel dat de beloning van de specialisten doelmatig werken stimuleert en niet aanzet tot alleen maar meer productie. Of ze dan in loondienst zijn of niet maakt volgens mij niet zoveel uit. Die onrust kun je je dus beter besparen en vooral focussen op betere en meer doelmatige zorg.  En dat consistent belonen.”