Thijs Broer VN: De beste voorzorgsmaatregel tegen corona? Zet Jaap van Dissel aan de kant

Nu het wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van mondkapjes zich opstapelt, denkt columnist Thijs Broer weer aan OMT-voorzitter Jaap van Dissel, die zich er krampachtig tegen verzette. Inmiddels krijgt het kabinet de volle laag vanwege zijn bedenkelijke adviezen.

Nu de gevreesde tweede golf van het coronavirus is gekomen en de ene na de andere internationale expert benadrukt hoe belangrijk het gebruik van mondkapjes is, moest ik opeens weer denken aan Jaap van Dissel, de RIVM-directeur die zich in de eerste maanden van de coronacrisis krampachtig verzette tegen de gedachte dat mondkapjes überhaupt zouden kunnen helpen bij het bestrijden van het virus. Er zou ‘geen sluitend bewijs’ voor de effectiviteit zijn en het zou ‘schijnveiligheid’ bieden.

Deze week was het de vooraanstaande Duitse viroloog Christian Drosten die het gebruik van mondkapjes noemde als de eerste maatregel die kan helpen voorkomen dat de gezondheidszorg de komende weken en maanden overbelast raakt, onder verwijzing naar ‘duidelijk wetenschappelijk bewijs’.

Theo Vos en zijn collega’s berekenden dat het grootschalig gebruik van mondkapjes de verspreiding van het virus met veertig procent kan afremmen.

Ongeveer op hetzelfde moment stelde Theo Vos, hoogleraar gezondheidsinformatie en corona-onderzoeker aan Washington University, in EenVandaag dat hij niet begreep waarom mondkapjes in Nederland niet op veel grotere schaal verplicht worden gesteld, want het middel is ‘effectief, makkelijk en goedkoop’. Vos en zijn collega’s berekenden dat het grootschalig gebruik van mondkapjes de verspreiding van het virus met veertig procent kan afremmen. Als we daar nu in Nederland aan beginnen, zijn er in januari 25 in plaats van duizend doden per dag.

Maar wat zei Jaap van Dissel, voorzitter van het door het kabinet heilig verklaarde Outbreak Management Team, toen NRC hem in mei voorlegde waarom hij zich eigenlijk zo tegen het gebruik van mondkapjes verzette? ‘Wij hebben de anderhalve metersamenleving. Dan hebben mondkapjes geen meerwaarde. Nou jij weer.’

een leven lang spijt

Zelfs nu het wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van mondkapjes zich opstapelt en ook het gebrek eraan geen argument meer is – inmiddels worden overal op de wereld mondkapjes van medische kwaliteit in reusachtige hoeveelheden geproduceerd – heeft het OMT nog steeds niet geadviseerd dat ze op grotere schaal verplicht moeten worden gesteld.

Sinds het tamelijk onthutsende interview van Van Dissel in NRC is de OMT-voorzitter zelden meer in de media verschenen – talloze interviewverzoeken verdwenen bij het RIVM in de prullenbak – en ook aan de persconferenties van het kabinet doet hij al maanden niet meer mee. Daardoor is de aandacht voor Van Dissels kwalijke rol weggezakt en krijgt het kabinet nu de volle laag vanwege zijn bedenkelijke adviezen.

Afgelopen week nog moest Mark Rutte zich in het zoveelste coronadebat in de Tweede Kamer in bochten wringen om overeind te houden dat de rampzalige richtlijn om geen beschermend materiaal verplicht te stellen voor zorgpersoneel in de verpleeghuizen wel degelijk op medisch advies was gebaseerd, en niet door schaarste ingegeven. Maar precies dat medisch advies van Jaap van Dissels OMT was het probleem: de man die zich zo krampachtig verzette tegen het gebruik van mondkapjes door het brede publiek, meende dat bij ‘vluchtig contact’ tussen zorgpersoneel en patiënten mondkapjes en andere beschermende materialen helemaal niet nodig waren – met mogelijk duizenden doden tot gevolg.

Door de richtlijnen aan te passen erkende het RIVM impliciet dat het personeel en de patiënten in verpleeghuizen nodeloos in gevaar zijn gebracht.

De richtlijn werd uiteindelijk pas half augustus stilletjes aangepast, waarmee het RIVM impliciet erkende dat het zorgpersoneel en de patiënten in de verpleeghuizen nodeloos in gevaar waren gebracht.

Al in het voorjaar pleitten academische buitenstaanders als Bert Slagter, wiskundige en complexiteits-expert (die overigens deze week op Twitter glashelder uitlegde dat ook slechte mondkapjes beter werken dan je verwacht), voor het omarmen van het voorzorgprincipe: als we wachten tot alle feiten op tafel liggen zijn we te laat, zoals de afgelopen maanden keer op keer is gebleken. Ook ongekroond oppositieleider Lodewijk Asscher hamerde er vorige week nog op dat het kabinet het voorzorgprincipe moet hanteren, nu het tij nog gekeerd kan worden. Liever direct ingrijpen dan straks een leven lang spijt

De beste voorzorgsmaatregel zou nu zijn: zet Jaap van Dissel met zijn tunnelvisie zo spoedig mogelijk aan de kant, voordat bij de parlementaire enquête dit najaar nog eens publiekelijk wordt vastgesteld wat we eigenlijk al weten.

Uw browser is verouderd!

Update uw browser om deze website goed te bekijken. Update mijn browser nu

×