‘Te weinig aandacht voor ouderen tijdens coronacrisis’: Nijmeegse hoogleraar uit forse kritiek op aanpak

Bij de coronacrisis is veel te weinig aandacht geweest voor ouderen. Daardoor is te laat herkend dat ze de symptomen van corona hadden en is er te weinig gekeken naar hóe de mensen zijn gestorven.

Dat zegt Marcel Olde Rikkert, hoogleraar ouderengeneeskunde van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij heeft stevige kritiek op de aanpak van de coronacrisis. Die is bijna militaristisch aangestuurd, zegt hij. ,,Door de dominantie van de commandostructuur die gericht was op de intensive care, is naar veel zaken te laat gekeken.

Waar het volgens Olde Rikkert aan ontbroken heeft, is intelligent leiderschap. ,,Intelligentie is het gebruikmaken van zoveel mogelijk verschillende inzichten en daaruit de beste keus samen maken. Intelligentie is níet een persoon of heel select groepje continu het mandaat geven alles te beslissen.’’

Als je kwetsbare groepen wil beschermen, moet je je realiseren dat dat niet snel gaat lukken

Marcel Olde Rikkert, hoogleraar ouderengeneeskunde

Bescheidener opstellen

Terwijl dat wel gebeurd is. Virologen en ic-artsen hadden zich wat hem betreft wel wat bescheidener mogen opstellen. En het kabinet had volgens Olde Rikkert veel meer oog moeten hebben voor andere signalen. Zo werd de constatering van huisartsenpraktijken dat er een dalende vraag was bij patiënten over andere problemen niet gehoord.

Nu blijkt uit cijfers van oversterfte dat er mogelijk duizenden mensen dood zijn gegaan omdat ze niet met bijvoorbeeld hartklachten naar de dokter zijn gestapt. ‘Zo’n 200.000 hartpatiënten in Nederland hebben als gevolg van de corona-uitbraak geen tijdige zorg genoten’, stelde de Nederlandse Vereniging van Cardiologie vorige week. ‘Dit leidt voor tienduizenden hart- en vaatpatiënten tot vroegtijdig overlijden en tot verlies van kwaliteit van leven.’ Olde Rikkert: ,,Die signalen waren er al veel eerder.’’

Palliatieve zorg
Ook had er meer aandacht moeten zijn naar de manier waarop veel ouderen stierven. ,,Zeker als je je realiseert dat er zoveel sterfte is bij ouderen, dat bij mensen bij 80 jaar en ouder de overlijdenspercentages oplopen naar 30 of 40 procent, dan moet je ook nadenken: hoe gaan we dat met palliatieve zorg goed regelen?”

,,Hoe zorgen we dat de mensen die worden opgenomen niet geïsoleerd sterven? Hoe zorgen we dat mensen die geen bezoek mogen ontvangen niet sociaal geïsoleerd raken?’’

Olde Rikkert beticht zorgminister Hugo de Jonge van het wekken van verkeerde verwachtingen. ,,Dat we pas weer evenementen kunnen houden als er een vaccin is, zoals De Jonge zegt, is het ventileren van iets wat niet realistisch is. Als je kwetsbare groepen wil beschermen, moet je je realiseren dat dat niet snel gaat lukken.”

,,Zeker niet als je te veel kleinschalig onderzoek toestaat, terwijl het vraagt om grote studies, om het verenigen van mensen, het verzamelen van expertise. Het vraagt om wetenschappers die over de eigen schaduw heenstappen, niet per se eigen onderzoek willen doen.’’