Risico’s van hersenschade door sport genegeerd

Hoofdblessures Zieke ex-sporters en hun naasten willen weten of ze hersenschade opliepen door de sport. Sportbonden beïnvloeden het onderzoek.

Illustratie XF&M

Een groep wetenschappers die wordt ondersteund door internationale sportbonden zoals de FIFA, de National Football League (NFL) en de National Hockey League (NHL) negeert systematisch een groot deel van de wetenschappelijke publicaties waarin wordt gewezen op het gevaar van sport voor hersenen.

Bovendien hebben meerdere wetenschappers tegenwerking ervaren van sportbonden als ze kritisch onderzoek deden naar hersenschade. Dat blijkt uit onderzoek van NRC, dat is gebaseerd op gesprekken met twintig betrokkenen, inzage in diverse vertrouwelijke mailwisselingen en bestudering van tientallen wetenschappelijke studies.

De groep wetenschappers (de Concussion in Sports Group (CISG)) claimt bij het opstellen van richtlijnen voor sportartsen de wetenschappelijke wereldliteratuur over hersenschade in de sport te bestuderen en op basis daarvan een oordeel te vellen, maar in werkelijkheid worden duizenden (kritische) publicaties terzijde geschoven. Onder meer belangrijk pathologisch onderzoek in de hersenen van overleden sporters wordt niet meegenomen.

De Amerikaanse neuroloog Robert Cantu, zelf lid van de groep: „Als je, zoals onze groep, zoveel publicaties elimineert die wijzen op het gevaar van sport voor de hersenen, dan geef je bewust een vertekend beeld van de werkelijkheid. In de praktijk zul je op deze manier nooit tot de conclusie komen dat bodychecks bij ijshockey schadelijk kunnen zijn, of tackles in het American football of het koppen van ballen bij voetbal.”

Het gebeurde niet eerder dat een lid van de invloedrijke groep zich tegen het eigen beleid keerde. Meerdere critici vergelijken tegenover NRC de houding van sportbonden met die van de tabaksindustrie, die jarenlang – onder meer via gelieerde wetenschappers – heeft geprobeerd de schadelijkheid van roken te verdoezelen.

Jiri Dvorak, één van de leiders van de groep en ex-medische baas van de FIFA, laat namens de groep aan NRC weten dat het werk via een „gestructureerd, wetenschappelijk en transparant proces” wordt uitgevoerd, „onafhankelijk van welk instituut dan ook”. Dvorak gaat niet in op vragen over het negeren van publicaties. De FIFA laat weten dat het een nieuwe groep wetenschappers wil samenstellen om „onderzoeksstudies verder te evalueren”. De FIFA wil, zo blijkt, niet meer alleen op het oordeel van de CISG vertrouwen.

Er zijn de laatste jaren steeds meer aanwijzingen voor de schade die harde klappen tegen het hoofd tijdens sport kunnen toebrengen aan de hersenen. In ernstige gevallen kan dit leiden tot psychische problemen, ernstige verwarring en dementie. In de VS werd bij vijfhonderd ex-footballspelers de hersenziekte ontdekt die dit soort klachten kan geven.

Judith Gates, echtgenoot van een Engelse oud-voetballer die een hersenziekte heeft, heeft een uitgewerkt plan om een groep onafhankelijke wetenschappers samen te brengen om tot nieuwe richtlijnen te komen voor onderzoek naar hersenschade in de sport.