Nederlandse maagkankerpatiënten kans op genezen ontnomen

Of iemand zo’n operatie krijgt aangeboden is sterk afhankelijk van het ziekenhuis waarin de patiënt de diagnose krijgt. In een periode van acht jaar werden 5.620 patiënten in 91 Nederlandse ziekenhuizen onderzocht.

Op basis van het stadium van hun ziekte zouden ze in aanmerking kunnen komen voor chirurgie. Toch werden meer dan vijfhonderd patiënten om onduidelijke redenen niet geopereerd. Bij maagkanker is de enige kans op genezing een operatie.

Vaker

In Nederland wordt ieder jaar bij ongeveer 1.450 mensen de diagnose maagkanker gesteld. Steeds vaker vindt chirurgische behandeling van deze ziekte plaats in gespecialiseerde medische centra, na verwijzing door het ziekenhuis waar de oorspronkelijke diagnose is gesteld.

Het IKNL wil dat er aanvullend onderzoek komt om duidelijk te krijgen waarom de betreffende maagkankerpatiënten niet zijn geopereerd. Aan de richtlijnen voor het opereren van maagkanker ligt het volgens het kankercentrum niet.

————————————-

Volkskrant 28 jan 2014

Grote verschillen in behandeling kanker

Er zijn te grote verschillen in de kwaliteit van de kankerbehandelingen in ziekenhuizen. Oncologen voeren soms maar enkele keren per jaar een bepaalde behandeling uit, of ze houden zich niet aan de richtlijn, waardoor niet het beste resultaat wordt bereikt. Daardoor is een patiënt in het ene ziekenhuis beter af dan in het andere.

 Opmerkelijk is ook dat ziekenhuizen die een peperdure Da Vinci-operatierobot hebben aangeschaft bij prostaatkanker veel vaker de hele prostaat weghalen dan ziekenhuizen zonder robot, terwijl nog onbekend is of dit beter is voor de patiënt.

Dat staat in een rapport dat KWF Kankerbestrijding vandaag publiceert. KWF beklemtoont dat de kwaliteit van de zorg in Nederland hoog is. ‘Toch is de kans aanzienlijk dat een patiënt bij het ene ziekenhuis grotere overlevingskansen heeft dan bij het andere ziekenhuis’, zegt oncologisch chirurg en mede-auteur Michel Wouters.

Prostaatkanker
De verschillen zijn vooral groot bij prostaatkanker – met bijna 12 duizend nieuwe diagnoses per jaar de belangrijkste vorm van kanker bij mannen. Slechts eenderde van de patiënten met een agressieve vorm van deze ziekte krijgt naast bestraling ook hormoontherapie, terwijl de richtlijn die therapie wel voorschrijft omdat patiënten dan langer leven.

Opmerkelijk is ook dat ziekenhuizen die een peperdure Da Vinci-operatierobot hebben aangeschaft bij prostaatkanker veel vaker de hele prostaat weghalen dan ziekenhuizen zonder robot, terwijl nog onbekend is of dit beter is voor de patiënt. Zo’n robotoperatie is 2.000 tot 4.500 euro duurder dan normaal. Het rapport is kritisch over het ongebreideld invoeren van de Da Vinci in Nederlandse ziekenhuizen.

Een kankerpatiënt wordt bestraald in de bestralingsruimte van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis.
Een kankerpatiënt wordt bestraald in de bestralingsruimte van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis. © ANP

Sinds de invoering van minimumnormen voeren veel ziekenhuizen bepaalde kankeroperaties niet meer uit. Zo is bijna de helft van alle ziekenhuizen gestopt met het behandelen van maagkanker, en 40 procent met het opereren van alvleesklierkanker.

 

Centralisering behandeling
In de afgelopen jaren is een begin gemaakt met het centraliseren van de behandeling van kanker. Zo is er een ondergrens gesteld aan het aantal kankeroperaties per ziekenhuis. Voor maagkanker, alvleesklierkanker en baarmoederhalskanker zijn dat twintig operaties per jaar, voor blaaskanker tien per jaar. Onderzoek heeft uitgewezen dat de overlevingskansen van kankerpatiënten vaak fors stijgen als chirurgen de operatie vaker doen en dus vaardiger zijn.

Sinds de invoering van minimumnormen voeren veel ziekenhuizen bepaalde kankeroperaties niet meer uit. Zo is bijna de helft van alle ziekenhuizen gestopt met het behandelen van maagkanker, en 40 procent met het opereren van alvleesklierkanker.

Toch is de concentratie nog onvoldoende, aldus het rapport. Voor prostaat-, sarcoom- en schildklieroperaties moet de ondergrens de komende jaren vrijwel zeker omhoog, zegt Wouters. ‘Belangrijk is dat nu ook voor andere delen van de behandeling normen worden gesteld. Zo moeten er normen komen voor chemotherapie bij zaadbalkanker. Sommige oncologen vinden vijf patiënten per jaar voldoende, maar dat aantal moet echt omhoog. Ook zien we dat pathologen bij sarcomen soms essentiële informatie over de tumor niet leveren. Ook daarvoor kun je normen stellen.’

Ook zijn sommige kankerspecialisten te langzaam met het opzetten van een landelijke registratie, terwijl dat de kwaliteit met sprongen kan verbeteren, zegt Wouters. Zo heeft registratie bij darmkanker geleid tot een daling van de sterfte na de operatie met 20 procent.

Wouters: ‘Tot vijf jaar geleden kregen chirurgen nooit het signaal dat zij het slechter deden dan collega’s. Nu gebeurt dat wel, bij darm-, borst- en longkanker. Chirurgen kunnen nu bijna meteen zien dat het aantal complicaties bij hun patiënten hoog is, waardoor ze meteen denken: wat doe ik verkeerd? Dat heeft heel snel effect op hun handelen. Dit zou bij elke vorm van kanker moeten gebeuren.’

Registratie
Urologen zijn inmiddels begonnen met betere registraties, zegt uroloog Theo de Reijcke (AMC). De Nederlandse Vereniging voor Urologie heeft daartoe besloten om het effect van de behandelingen bij prostaatkanker beter in de gaten te kunnen houden.

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) zegt in een reactie dat ook de kleine ziekenhuizen ervoor moeten zorgen dat ze de zaken rond kankerbehandelingen op orde hebben. Daaraan wordt hard gewerkt, zegt een woordvoerder. ‘We hebben veel aandacht voor oncologische zorg.’