Verdubbeling honorering toezichthouders Medisch Centrum Leeuwarden, Tjongerschans en Noorderbreedte

Onbegrip en boosheid over beloning toezichthouders Zorgpartners Friesland: ‘We hebben al onze aandacht nodig om weer reguliere zorg te gaan verlenen, dan kunnen we dit er niet bij hebben’

Marcel Wintels, voorzitter van de Raad van Commissarissen van MCL, Tjongerschans en Noorderbreedte, op een archieffoto uit 2016.

 

 

De gezamenlijke commissarissen van de ziekenhuizen MCL en Tjongerschans en ouderenzorgkoepel Noorderbreedte hebben ,,maatschappelijk iets uit te leggen”. Voor de ondernemings- en cliëntenraden komt de verdubbeling van hun bezoldiging als een verrassing.

De ondernemingsraden en cliëntenraden van MCL, Tjongerschans en Noorderbreedte beraden zich op een formele reactie richting de Raad van Commissarissen, melden de OR-voorzitter Frank Nuninga (Tjongerschans) en Suzanna Kramer (MCL). ,,Ze hebben maatschappelijk iets uit te leggen”, zegt Nuninga. Op de werkvloer zijn veel vragen en heerst cynisme. ,,Dit valt niet goed, er is vooral onbegrip en boosheid. We hebben al onze aandacht nodig om weer reguliere zorg te gaan verlenen, dan kunnen we dit er niet bij hebben.”

Voor Kramer en Nuninga komt de verdubbelde bezoldiging als een verrassing. Ze zeggen nooit gekend te zijn in het besluit. ,,In 2016 waren we nog één concern. De Centrale Ondernemingsraad heeft toen per brief aangegeven dat de bezoldiging van de commissarissen bevroren moest worden tot 1 januari 2019. Daarna hebben we geen contact meer gehad”, meldt Kramer. ,,Onze OR is verbaasd. We hebben de indruk dat de grens van wat mag wordt opgezocht.”

De Centrale Cliëntenraad, de Ondernemingsraad en de Verpleegkundige Adviesraad van Noorderbreedte hebben al een brief verstuurd naar de Raad van Commissarissen, meldt voorzitter Trees Flapper namens de drie. ,,Ongepast”, is de essentie van wat zij vinden van de opslag die de toezichthouders zichzelf hebben toebedeeld. ,,Door het coronavirus staat de zorg onder grote druk”, zegt Flapper. ,,De commissarissen stellen Noorderbreedte in een negatief daglicht, nu gaat alle aandacht daar naartoe.”

Commissarissen: we zullen constructie laten toetsen door de inspectie en de zorgautoriteit

De commissarissen herhalen in een reactie dat hun handelen in lijn is met de wet en de Governancecode Zorg en getoetst is door een accountant. Ze kondigen aan de bedachte constructie te laten toetsen door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Nederlandse Zorgautoriteit. Ze wijzen erop dat de bezoldiging opgeteld boven de WNT uitkomt, maar pér BV (MCL, Tjongerschans en Noorderbreedte) 70 procent is van wat geldt als maximum voor toezichthouders. ,,Dit doet recht aan de volledige en volwaardige inzet van de commissarissen voor de bedrijven in de periode van verzelfstandiging”, mailen de commissarissen.

Volgens de commissarissen is er sprake van een tijdelijke situatie en is het de bedoeling dat Noorderbreedte in 2021 volledig zelfstandig wordt. Er komen dan twee Raden van Commissarissen met verschillende mensen, één voor de beide ziekenhuizen en één voor Noorderbreedte. Dat was in 2018 al het plan, melden de commissarissen. Ze spreken van ,,een overgangsperiode”.

Bij de ondernemingsraden van de ziekenhuizen is de tijdelijkheid niet bekend. Flapper van de Centrale Cliëntenraad weet dat het de bedoeling is dat Noorderbreedte een aparte Raad van Commissarissen krijgt. ,,Daar zijn we een paar maanden geleden mondeling over geïnformeerd door ons bestuur. Van de toezichthouders hebben we hierover niks gehoord.”

‘Banken houden ontvlechting Zorgpartners tegen’

Sinds begin 2012 is geprobeerd van MCL, Tjongerschans en Noorderbreedte één concern te maken onder de vlag van Zorgpartners Friesland. Hier kwamen de zorgbestuurders in 2015 op terug. Sindsdien zijn de concerns bezig zich financieel weer te ontvlechten in een cure – (de ziekenhuizen) en een care- kant (ouderenzorg), een proces dat tegen de verwachting in nog steeds niet helemaal is afgerond. Betrouwbare bronnen zeggen dat de banken dit tegenhouden: zolang Zorgpartners Friesland niet ontvlecht is, staan de zorginstellingen financieel garant voor elkaar.

De stichting Zorgpartners Friesland is nog altijd aandeelhouder van de drie zorginstellingen, de gezamenlijke commissarissen gelden sinds 2018 formeel als bestuurder. Aan de bezoldiging veranderde dat jaar nagenoeg niets. Als commissarissen van drie zelfstandige BV’s zaten ze in 2018 opgeteld op hetzelfde niveau als wat ze in 2017, 2016 en 2015 als commissarissen van Zorgpartners Friesland kregen. Dat was zo’n beetje het maximum van wat de Wet Normering Topinkomens (WNT) voorschreef: 26.700 euro voor voorzitter Marcel Wintels en 17.800 euro voor de leden.

Door zichzelf te zien als toezichthouders op drie verschillende zorgbedrijven denken ze hun bezoldiging fors te hebben mogen verhogen, zonder de WNT te overtreden. Opgeteld toucheerde voorzitter Marcel Wintels in 2019 ruim 47.500 euro en de zes leden elk bijna 32.000 euro.

Doordat de RvC’s zich voor de WNT zien als zelfstandige toezichtsorganen dreigt in elk geval bij voorzitter Wintels overtreding van het wettelijk toegestane maximum aan nevenfuncties bij een grote instelling. Hierdoor kunnen er in theorie conflicterende belangen ontstaan. ,,Dat zien wij ook”, reageert Nuninga. ,,Er zijn bijvoorbeeld plannen om zorg te verplaatsen van Tjongerschans naar MCL. Deels is dat al gebeurd. Maar dat is altijd in goed overleg gegaan, dus tot nu toe heeft dat nog niet tot een belangenconflict met MCL geleid.”

Lees ook | Belangenconflict dreigt bij MCL en Tjongerschans, waar de toezichthouders hun beloning hebben verdubbeld

Negatieve hoofdrol MCL in historie WNT

De beloning van bestuurders en toezichthouders in de publieke sector is sinds 2013 flink aan banden gelegd. Excessen zijn de laatste jaren zeldzaam geworden. In de zorg speelt MCL door de jaren heen een negatieve hoofdrol.

Bestuurders van een zorginstelling mogen niet meer verdienen dan een minister, is de essentie van de Wet Normering Topinkomens (WNT). De wet is destijds ingevoerd vanwege terugkerend maatschappelijk ongenoegen over gegraai in de publieke sector.

Toenmalig bestuursvoorzitter Wander Blaauw van Medisch Centrum Leeuwarden voerde in de voorafgaande jaren steevast de lijstjes met meest verdienende zorgbestuurders aan, met een jaarinkomen van bijna vier ton, inclusief pensioenregeling en auto van de zaak. Anno 2020 is het maximum dat een zorgbestuurder volgens de WNT mag verdienen 201.000 euro, inclusief pensioenopbouw en alle andere eventuele extra’s.

Waar het honorarium van zorgbestuurders stevig is gelimiteerd, zijn toezichthouders juist beter beloond. Tot 2013 namen niet alle commissarissen hun nevenfunctie even serieus. Er waren ‘vergadertijgers’ die veel meer dan tien van dit soort bijbaantjes hadden, naast hun reguliere voltijdsbaan als bestuurder of directeur, met falend toezicht tot gevolg.

Afgesproken werd dat een commissariaat (oftewel een toezichthouderschap) voortaan een serieuze bezigheid moest zijn, en niet langer een erebaantje dat via het old-boys netwerk werd toegeschoven. In een andere wet (bestuur en toezicht) is een maximum aan het aantal nevenfuncties vastgelegd. Vijf in totaal, waarbij een voorzitterschap voor twee geldt, met dien verstande dat dit alleen geldt voor commissariaten van grote instellingen met ten minste 250 werknemers en een omzet van 40 miljoen euro. Op nevenfuncties bij verenigingen en kleinere stichtingen en bedrijven zit geen limiet.

In ruil voor de grotere verantwoordelijkheid en dreigende afkalvende bezoldiging mochten toezichthouders hun maximale vergoeding verdubbelen: van 7,5 procent van het inkomen van de bestuurder voor de voorzitter en 5 procent voor een lid, naar 15 procent en 10 procent. Dit betekende niet dat de toezichthouders prompt zonder motivatie hun bezoldiging fors mochten opvoeren. De commissarissen dienden zo’n besluit goed te motiveren.

Eigenlijk alle topfunctionarissen in de zorg conformeren zich hier vandaag de dag aan. Dat doen ze sinds een aantal jaar door in te stemmen met de Zorgbrede Governancecode, een afspraak waarmee je aangeeft dat je bestuurt vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid en daar rekenschap van aflegt, zo ook de bestuurders van Zorgpartners Friesland.

Van een dergelijk besef was in 2015 nog weinig te merken bij de toezichthouders van Zorgpartners Friesland. Toen verdubbelden ze hun bezoldiging bijna ten opzichte van het voorgaande jaar. De beloning van voorzitter Marcel Wintels steeg van 15.716 euro naar 28.579 euro. Uit het jaarverslag bleek nergens dat er dat jaar ineens veel meer werk van het toezichthouden was gemaakt. Net als nu verwees Wintels per mail naar de wet: het mocht, zo was de redenering. De commissarissen werden er dat jaar in één klap een van de beste betaalde toezichthouders in de zorg mee.

Met zes leden en een voorzitter zijn de Raden van Commissarissen van MCL, Tjongerschans en Noorderbreedte ruim bezet. In 2018 is zeven keer in gezamenlijkheid overlegd (vergaderd), en zaten enkele leden in een commissie, zo valt te lezen in het jaarverslag van Zorgpartners Friesland. De vraag hoe en hoe vaak er vorig jaar is vergaderd is onbeantwoord gebleven. Het jaarverslag over 2019 (als het bestaat) is (nog) niet geopenbaard.

Lees ook | Zorgtop verdient aanzienlijk minder dan vijf jaar geleden