Behandelen artsen vrouwen minder goed dan mannen?

 Depressies, hartinfarcten en sommige types reuma worden bij vrouwen minder goed herkend dan bij mannen. Dat is geen wonder: medisch onderzoek wordt vaker op mannen dan op vrouwen gedaan.

Het hart van een vrouw werd zeven keer gekatheteriseerd om te kijken waar haar klachten vandaan kwamen. Zeven keer was bij het kijkje in haar vaten niets bijzonders te zien en toch kreeg ze daarna ook nog een bypassoperatie. Maar de vrouw kreeg alleen maar meer last van haar hart. Zaten de klachten soms tussen de oren?

“Absoluut niet”, zegt Angela Maas. Als hoogleraar cardiologie voor vrouwen in het Radboudumc kreeg ze deze patiënte pas veel later in haar spreekkamer.

“Artsen onderzoeken bij hartproblemen nog te vaak alleen de vaten. Bij mannen die een hartinfarct krijgen, zijn die meestal dichtgeslibd. Maar bij vrouwen onder de 55 jaar wordt een derde van de hartinfarcten veroorzaakt door spasmen in de kransvaten. Daar moet je ook naar kijken. Zeker met een vrouw voor je neus.”

‘Medische wetenschap lijdt aan ‘bikini-visie”

Volgens Maas lijdt de medische wetenschap aan een ‘bikini-visie’: het idee dat het mannen- en vrouwenlichaam hetzelfde zijn en alleen de delen onder hun zwemkleding verschillen. De medische wetenschap is eeuwenlang gebaseerd op kennis van mannelijke artsen die mannelijke lijken uit elkaar haalden. Zo leerden ze hoe we in elkaar zitten.

En tot diep in de twintigste eeuw werden veel geneesmiddelen alleen op mannen getest. Tussen 1977 en 1993 was geneesmiddelonderzoek op vruchtbare vrouwen in de Verenigde Staten zelfs verboden. Onderzoekers waren bang dat vrouwelijke proefkonijnen kinderen met geboorteafwijkingen zouden baren.

De medische wetenschap is eeuwenlang gebaseerd op kennis van mannelijke artsen die mannelijke lijken uit elkaar haalden.

Verschillen tussen ziektes bij mannen en vrouwen zijn eindeloos

Inmiddels weten we dat je bij allerlei ziektes verschillen vindt tussen mannen en vrouwen. Neem parkinson: vrouwen hebben minder kans om het te krijgen, en als ze het krijgen, is het vaker de trilvorm van de ziekte. Parkinsonmedicijnen hebben vooral bij mannen de bijwerking dat ze verslavingsgevoelig worden. Maar over het algemeen hebben vrouwen juist 50 tot 75 procent meer kans op een ongewenste bijwerking.

Hoe dat komt? “Het is heel lastig om vast te stellen wat er aan de hand is”, zegt hoogleraar klinische farmacologie Adam Cohen van de Universiteit Leiden. “Het zou kunnen komen omdat ze minder werken en meer tijd hebben om naar de dokter te gaan.”

Volgens Cohen vallen de verschillen tussen mannen en vrouwen juist mee. “Je kunt heel gemakkelijk een nier transplanteren van een vrouw naar een man of andersom. De nier heeft daar geen enkel probleem mee.”

“Natuurlijk kunnen ziekteverschijnselen bij mannen en vrouwen verschillen”, vervolgt Cohen. “Maar medicijnen die door vrouwen worden gebruikt, worden al jaren alleen toegelaten als ze ook op vrouwen zijn getest.”

Maas is het totaal niet met Cohen eens. “Hij gelooft dat man-vrouwverschillen meevallen. Nou, met geloof heeft het niets te maken.” Toen Maas in de jaren tachtig begon als cardioloog kon ze zelf ook slecht met vrouwelijke patiënten uit de voeten. “Je voelde je gefopt door die rare vrouwen. Hun symptomen klopten niet met onze kennis. Inmiddels weten we dat we vrouwen verkeerd bekeken.”

Inmiddels weten we dat je bij allerlei ziektes verschillen vindt tussen mannen en vrouwen.

‘Artsen moeten discrimineren waar het relevant is’

Maas: “Als je naar typische mannenklachten zoekt bij een vrouwelijke patiënt, dan denk je al gauw dat de vrouw zich aanstelt. Artsen moeten discrimineren waar het relevant is.”

Volgens Cohen doen artsen dat al. “Zij kijken altijd naar naar het individu. Hoe oud is iemand? Rookt een patiënt? Het maakt uit voor de dosering of er iemand van 54 of van 133 kilo binnenkomt.”

Ook de afkomst van de patiënt kan een rol spelen. “Een Hindoestaanse patiënt zullen artsen eerder op diabetes testen, want we weten uit onderzoek dat dat vaker voorkomt bij die groep patiënten. Artsen letten ook op verschillen tussen mannen en vrouwen. Ik wil het onderscheid tussen man en vrouw niet kleiner maken dan het is, maar het is niet enorm.”

Blijf testen

Wat moet er nu gebeuren? Volgens Cohen hoeven medicijnonderzoekers niet anders te gaan werken dan nu. Als er wel verschillen tussen mannen en vrouwen zijn, zal onderzoek dat uitwijzen.

Maas wil extra aandacht voor man-vrouwverschillen. “Dat moeten we opnemen in de artsenopleidingen en we moeten artsen bijscholen. Daarnaast is er veel meer wetenschappelijk onderzoek nodig naar verschillen tussen mannen en vrouwen.”

Uw browser is verouderd!

Update uw browser om deze website goed te bekijken. Update mijn browser nu

×