Utrecht zette mondige gehandicapte op zwarte lijst en staakte alle zorg

Update 17 juni 2015: De Gemeente Utrecht heeft Sophie Hankes per 10 juni 2015 verwijderd van de zwarte lijst.

De rechter moest er aan te pas komen, en floot de gemeente inmiddels terug, maar in eerste instantie stopte de gemeente Utrecht in maart 2014 glashard de zorg voor de zwaar lichamelijk gehandicapte juriste Sophie Hankes (58). Bovendien plaatste Utrecht haar op een zwarte lijst als ‘gevaarlijk’. Ambtenaren ervoeren haar gedrag namelijk als ‘intimiderend’ en als ‘stalken’. De Volkskrant beschikt nu over de mailwisseling tussen de gemeente en Hankes en noemt haar mails ‘behoorlijk pittig’ en ‘kritisch van toon’, ‘maar ze zijn opgesteld in formele ambtelijke taal’. Niet intimiderend dus. Hankes was kennelijk overgeleverd aan de grillen van gemeente-ambtenaren.

En stalken? Hankes, gebonden aan rolstoel, ze draagt continu een nekkraag door ernstige aandoeningen aan nek, rug en hersenstam: ‘Ik begrijp niet hoe in totaal zes mails aan de gemeente als stalken kunnen worden ervaren’. De hulpbehoevende Utrechtse wil ook van de zwarte lijst, het zogenaamde Gemeentelijk Incidenten Register (GIR) waarop gevaarlijke Utrechtenaren staan.

Hankes: ‘Het zou toch gek zijn als ambtenaren die niet gediend zijn van kritische mails, hulpbehoevenden op een zwarte lijst kunnen zetten, zonder dat ze zich hoeven te verantwoorden op welke gronden zij dat doen’.

Het verhaal van Hankes begint eind 2013 met de herbeoordeling van Hankes’ gezondheidstoestand voor de toewijzing van zorg. De gemeente huurt daarvoor een extern bureau in: SCIO Consult. Begin 2014 mailt Hankes met dit bureau. Zij wijst in die mails op haar wettelijke recht om de rapportage van het bureau te mogen lezen vóórdat die naar de gemeente wordt verstuurd. Hankes vindt het namelijk van levensbelang dat haar situatie goed wordt omschreven. Ook schrijft ze er moeite mee te hebben dat ze haar vertrouwelijke medische gegevens moet delen met allerlei niet-medici. Een alleszins redelijke mail, maar niet volgens SCIO Consult.

De website can SCIO Consult verwelkomt bezoekers: ‘U werkt bij een gemeente, zorg- verzekeraar of een aanbieder van zorg of hulpmiddelen. Elke dag heeft u te maken met vraagstukken binnen het sociale domein. Regelmatig heeft u behoefte aan kennis en advies op het gebied van de toegangsbeoordeling en uitvoering.’ Hulpbehoevenden heten hier het ‘sociaal domein’. Brrr.
De website van SCIO Consult verwelkomt bezoekers als volgt: ‘U werkt bij een gemeente, zorgverzekeraar of een aanbieder van zorg of hulpmiddelen. Elke dag heeft u te maken met vraagstukken binnen het sociale domein. Regelmatig heeft u behoefte aan kennis en advies op het gebied van de toegangsbeoordeling en uitvoering.’ Hulpbehoevenden heten hier ‘het sociale domein’.

Ondanks Hankes’ verzoek, zendt het externe bureau de rapportage zonder overleg met Hankes naar de gemeente. Hankes laat daarover haar teleurstelling blijken en laat SCIO Consult weten dat ‘U zonder mijn toestemming medische gegevens verstuurd hebt naar de Gemeente Utrecht. Hiermee schendt U Uw beroepsgeheim en mijn privacy. Bovendien weigert u in strijd met Uw wettelijke plichten om mij een kopie te sturen van een rapportage over mijn gezondheid. Ik kan hier uiteraard niet mee akkoord gaan. Ook verzoek ik U om toezending van informatie over het opstarten van een klachtenprocedure’, aldus de meest scherpe passage in de mailwisseling. SCIO Consult laat de gemeente weten dat Hankes dreigt en niet meewerkt. Het advies is daarom om de hulpvraag af te wijzen.

Utrecht nodigt de gehandicapte juriste daarna uit voor een ‘ordegesprek’, wegens ‘ontoelaatbare dwingende en intimiderende mails aan medewerkers’. Bovendien kondigt de gemeente aan Hankes op de zwarte lijst te zetten; ‘We vinden het erg belangrijk dat onze medewerkers hun werk in veiligheid kunnen doen’. De gemeente geeft tot op de dag van vandaag geen verdere toelichting of uitleg over de GIR-registratie.

Nadat twee gesprekken tussen Utrecht en Hankes om verschillende redenen niet doorgingen, stopte de gemeente in maart 2014 ook de zorg. De rechter floot Utrecht inmiddels echter terug, maar tegen plaatsing op de GIR is geen beroep mogelijk.

Wie moet hier nu beschermd worden tegen wie? Wellicht wordt het tijd voor een zwarte lijst van domme ambtenaren en mensonvriendelijke gemeenten.
Charlotte Huisman