Recensie Sanne Blauw Het best verkochte boek ooit hoe cijfers ons leiden, verleiden en misleiden

Na haar promotie econometrie koos Sanne Blauw (1986) voor journalistiek als correspondent ontcijferen bij de Correspondent. Zij schrijft niet alleen om lezers cijfers uit te leggen of hoe cijfers tot stand komen maar ook om lezers te helpen. ontcijferen. Zij stelt expliciet de vraag: moeten we cijfers niet wat minder belangrijk maken in onze samenleving? P 15

Volgens Sanne zijn cijfers onschuldig, het zijn mensen achter de cijfers die fouten maken. 
Dit boek gaat over hen. Herhaaldelijk beschrijft zij hoe cijfers de gezondheidszorg beinvloeden of beïnvloed hebben. Hieronder een korte beschrijving van de hoofdstukken.

In het eerste hoofdstuk beschrijft ze hoe de wereldberoemde Britse verpleegkundige Florence Nightinggale het sterftecijfer van gewonde soldaten in het hospitaal drastisch wist te verminderen door een rapport uit te brengen in 1856 waarin ze met cijfers aantoonde wat er mis was met de legerzorg. Haar belangrijkste conclusie: veel soldaten stierven aan oorzaken die voorkomen hadden kunnen worden , zoals wondinfecties en besmettelijke ziektes.
De cijferwoede van de 19e eeuw werd voorafgegaan door 3 ontwikkelingen:
1. Standaardiseren , afspraken over het meten van een bepaald concept
2. Het op grote schaal verzamelen van cijfers bv volkstellingen
3. analyse van cijfers.
Ze beschrijft het belang van onderzoek aan de hand van de Schotse arts Archie Cochrane , de voorloper/grondlegger van evidence based medicine.

Hoofdstuk 2 toont aan hoe mensen cijfers manipuleren en misbruiken bij de discussies over IQ en huidskleur. Het IQ is niet meer dan een score op een test.
Cijfers kunnen helpen om patronen te ontdekken die anders verborgen blijven. P 65 meer

Hoofdstuk 3 bespreekt 6 cruciale fouten bij steekproeven:
1 de omstandigheden of vragen deugen niet
2.het onderzoek sluit bepaalde groepen uit
3. De ondervraagde groep is te klein
4.te weinig mensen willen meedoen
5. De onzekerheidsmarges worden over het hoofd gezien
6. De onderzoeker heeft belang bij een bepaalde uitkomst
Het bekende onderzoek van bioloog Alfred Kinsey Sexual Behavior in the Human Male 1948 bleek activisme verpakt in een wetenschappelijk jasje van grafieken en tabellen.

In hoofdstuk 4 neemt de schrijfster de stelling Roken veroorzaakt longkanker onder de loep.
Zij wijdt uit over de propanda door tabaksfabrikanten.
Sanne beschrijft de bestseller van Darrell Huff uit 1954 How to lie with statistics en waarschuwt dat je correlatie en causaliteit niet door elkaar moet halen.
Huff beschrijft 3 soorten kulcausaliteit.
1. Het is toeval . Publish or perish 105
2. Er mist een factor die zowel oorzaak als gevolg beïnvloedt.
3. Er is sprake van een omgekeerd verband, het is (ook) andersom.
Robert Proctor historicus USA, dook in geheime archieven van tabaksindustrie en ontdekte zeer gerichte marketingstrategieen oa om tieners te bereiken.. Fisher en Huff werden betaald door de tabaksindustrie om twijfel te zaaien.
Zij benadrukt dat het onderzoek van Claude Teagues, dat nooit gepubliceerd , als eerste in 1953 het tussen roken en longkanker aantoonde p.123

Hoofdstuk 5 gaat over de belangrijke rol van algoritmes en big data.
De herkomst van big data kan schimmig zijn. Zij benadrukt de waarde van een oud adagium in statistiek: rommel erin, rommel eruit. Sociale media zijn een goudmijn voor big data. 
Naar haar mening zijn cijfers oorzaak en gevolg van hoe de wereld eruitziet.
De belangrijkste vraag mbt big data is: wat wil je ermee bereiken?welk doel dienen de algoritmes, streven we naar waarheidsvinding of winst? Veiligheid of vrijheid? Rechtvaardigheid of efficiëntie? Het zijn morele dilemma s die je niet met statistiek kunt oplossen. P 151 verder.

In hoofdstuk 6 Onze psychologie bepaalt de waarde van cijfers wijst ze de lezer op het feit dat het dagelijks gezondheidsnieuws correlatie en causaliteit heel vaak door elkaar haalt.
Om fouten te herkennen zijn simpele vragen vaak al voldoende.
Hoe is er gestandaardiseerd? Hoe zijn de gegevens verzameld? Is er wel of geen oorzakelijk verband? Onderzoekers worden beïnvloed door bewuste of onbewuste vooroordelen en overtuigingen.
Drie tips:
wat voel je
klik nog een keer, oftewel ga op onderzoek uit
a
ccepteer onzekerheid en maak je eigen afweging
Bij cijfers is belangrijkste vraag: wie komt er met het cijfer? Heeft diegene belang bij de uitkomst?
Advies: wees op je hoede voor belangenverstrengeling
Checklist wat te doen als je een cijfer tegenkomt pag. 171
1. Wie brengt het cijfer?
2.wat voel ik?
3.hoe is er gestandaardiseerd?
4.hoe zijn de cijfers verzameld?
5.hoe zijn de cijfers geanalyseerd?
6. hoe zijn de cijfers gepresenteerd?
Meer lezen?
Leestips  en interessante literatuur decorrespondent.nl/sanneblauw
Het boek is vlot en helder geschreven. Sterk aanbevolen, zowel voor hen die weinig werken of hebben met cijfers, maar ook voor hen die dagelijks met cijfers omgaan.