FD 24 aug. 2009 bespreekt schorsen van artsen vóór veroordeling.

Financieel Dagblad 24 augustus 2009
Patiëntveiligheid begint op de werkvloer,niet bij de tuchtrechter.
Door Mr Agatha Hielkema VVAA Rechtsbijstand.

“Minister zet met vroegtijdige schorsing onbevooroordeeld eindoordeel op het spel”.
Minister Ab Klink van Volksgezondheid overweegt de tuchtrechter de mogelijkheid te geven artsen tegen wie een ernstige klacht is ingediend al gedurende de behandeling van de klacht te kunnen laten schorsen. Maar deze maatregel is niet de meest aangewezen manier om patiënten direct en snel te beschermen.

Het verbeteren van patiëntveiligheid betreft complexe materie. In het rapport dat professor mr. J. Legemaate op verzoek van de minister uitbracht, waarschuwde hij al dat er geen gemakkelijke en snelle oplossingen zijn. Hij geeft aanbevelingen die in hun onderlinge samenhang kunnen bijdragen om de kwaliteit van zorg beter te bewaken. Uit die reeks verbeteringen licht de minister er slechts één, volgens hem kennelijk aansprekende mogelijkheid uit.

Waar sprake is van een disfunctionerende arts dienen de bestaande bevoegdheden nu al het doel dat de minister voor ogen heeft: het snel kunnen nemen van maatregelen ten behoeve van de patiëntveiligheid. Zo heeft de inspecteur voor de gezondheidszorg de wettelijke bevoegdheid om een arts zijn praktijkuitoefening te laten staken. Ook kan hij exacte aanwijzingen geven welke maatregelen een arts of zorginstelling met onmiddellijke ingang moet nemen. Verder kan de inspecteur in een tuchtzaak in het belang van de patiëntveiligheid verzoeken een klacht met spoed te laten behandelen. Het feit dat deze bevoegdheden zelden worden toegepast is een ander, bekend probleem.

De minister stelt voor dat het tuchtcollege de mogelijkheid krijgt om een arts direct na het indienen van een klacht te schorsen. Maar deze bevoegdheid past noch bij de taak van het tuchtcollege om klachten zorgvuldig te behandelen, noch bij de onafhankelijke positie van het tuchtcollege.

Hoe kan dat college, enkel op basis van de klacht, zorgvuldig oordelen of een schorsing nodig is? De klacht, ingediend door een patiënt, kan onjuiste of incomplete medische informatie bevatten. Een garantie voor een zorgvuldige afweging betekent dat nader onderzoek nodig is. En hoe kan een rechter die direct na het indienen van een klacht besluit tot een schorsing vervolgens nog onbevooroordeeld een eindoordeel vellen?

Juist om deze redenen is in het reguliere strafrecht niet de oordelende rechter maar een andere rechter verantwoordelijk voor de beoordeling van de gronden voor voorlopige hechtenis. In de plannen van de minister, zoals deze nu worden gepresenteerd, zou de tuchtrechter beide taken krijgen. En dat is niet juist.

Een denkbaar en werkbaar alternatief kan zijn dat een inspecteur voor de gezondheidszorg eerder kennis neemt van alle klachten die bij het tuchtcollege worden ingediend. Op dit moment ontvangt hij een kopie van de beslissing, dus aan het einde van de procedure bij het tuchtcollege. Wanneer de inspecteur direct na het indienen bij het college een kopie van een klacht ontvangt, kan hij indien nodig direct maatregelen nemen. Het zou logisch en goed zijn dat de bevoegdheid om patiëntveiligheid te handhaven terechtkomt bij de instantie waar deze thuishoort.

Onze ervaring wijst uit dat werken aan patiëntveiligheid op de werkvloer van het ziekenhuis begint. Een goede samenwerking tussen specialisten en raad van bestuur is belangrijk, evenals een goede wisselwerking tussen Inspectie en zorginstellingen. Daarbij stuurt de inspectie op patiëntveiligheid en grijpt indien nodig in door bestaande bevoegdheden toe te passen. Dichtbij de uitvoering van de zorg is de patiëntveiligheid veel beter bij te sturen dan aan het einde van de keten bij de tuchtrechter.

Het beleid rond het veilig melden van incidenten verdient inderdaad nadere uitwerking, maar dan wel op meerdere fronten. Want een klimaat waarin artsen en andere hulpverleners zelf werken aan het opheffen van risico’s, draagt veel meer en veel beter bij aan het creëren van een patiëntveilige omgeving dan een situatie waarin patiënten kunnen roepen om de directe schorsing van een arts.

Mr. A.W. Hielkema is jurist bij VvAA rechtsbijstand in Utrecht.