Essure van de Europese markt

Het idee achter de Essure-sterilisatie is prachtig: niet van buitenaf via de buikwand naar de eileiders, maar van binnenuit, via de baarmoeder. En de metalen veertjes waren ook niet de eerste manier waarmee hysteroscopische sterilisatie werd geprobeerd, vertelt gynaecoloog Bas Veersema (UMC Utrecht): ‘Vanaf de jaren zeventig zijn er allerlei manieren voor bedacht, maar er mankeerde altijd wat aan. Begin deze eeuw kwam Essure, en dat leek geweldig. De veertjes waren relatief makkelijk in te brengen, je kon met een poliklinische ingreep binnen tien minuten klaar zijn. Ze vielen niet uit, en er vonden vrijwel geen zwangerschappen meer plaats. Er was veel ervaring met de gebruikte materialen: roestvrijstaal, nitinol en polyester (pet). Die leverden in andere implantaten geen problemen op. En studies lieten weinig bijwerkingen zien.
Ik was enthousiast, net als anderen in Nederland. Achteraf te enthousiast.’ De studies op basis waarvan het middel op de Amerikaanse markt kon komen, zijn niet supergoed, zegt Veersema nu: ‘Er is nooit vergelijkend onderzoek gedaan. En de uitval bij de follow-up na een paar jaar was heel hoog.’

Na een jaar of tien op de markt, begonnen vrouwen zich te melden met klachten die ze toeschreven aan de Essure. Veersema: ‘Het duurde heel lang voor er een relatie werd vermoed. Dat komt omdat het klachtenpatroon heel divers is: pijn in buik, rug of heupen, extreme vermoeidheid, labiliteit, en ga zo maar door. Vaak waren die vrouwen al elders door de molen geweest, en dan had de gynaecoloog wel gekeken of ze op hun plek zaten, en dat was dan zo, en daar hield het mee op.’ Toen de link eenmaal was gelegd, gingen de sluizen open. Via sociale media verzamelden vrouwen zich in groepen, die eisten dat de veertjes werden verwijderd.

Gynaecologenvereniging NVOG ging met de belangrijkste lotgenotengroep, die zich via Facebook had georganiseerd, om tafel. Veersema: ‘We hebben toen een plan gemaakt waardoor de vrouwen op veel plekken in Nederland bij een getrainde gynaecoloog hun Essures konden laten weghalen, en wij vroegen hun om voor de operatie, en drie en twaalf maanden erna, gestandaardiseerde vragenlijsten in te vullen. Zodat we kunnen zien wat het effect is van het verwijderen.’ Ideaal is dat niet, erkent Veersema: ‘Dat zou een geblindeerde, vergelijkende studie zijn, waarbij we bij de helft van de vrouwen de veertjes laten zitten, maar dat is onethisch. Bij een eerste inventarisatie zagen we de klachten bij 60 procent van de vrouwen verminderden.’

De negatieve publiciteit rondom het middel heeft ongetwijfeld bijgedragen aan het aantal vrouwen dat zich meldde. Maar dat wil niet zeggen dat de klachten niet reëel zijn. ‘Zo’n hype speelt ongetwijfeld een rol, maar dat het bedrijf dat het middel maakte heel hard in de ontkenning schoot, hielp ook niet. Je kunt deze vrouwen niet in de kou laten staan.’ Op basis van zijn ervaring bij het verwijderen, lijkt er ook wel wat aan de hand te zijn, zegt Veersema: ‘De veertjes zijn ingekapseld, ze voelen niet soepel, maar als keiharde spijkers aan, en de eileiders zien er opgezet en ongezond uit. Maar de patholoog kan geen kenmerkende veranderingen in het weefsel vinden. Ik denk dat het een soort afstotingsreactie is, maar het is moeilijk om er een vinger achter te krijgen.’

Fabrikant Bayer heeft het middel inmiddels van de Europese markt gehaald. Niet omdat ze twijfelen aan de veiligheid, maar omdat de verkoop ingestort is. In de VS is het middel nog wel verkrijgbaar, maar er lopen al rechtszaken tegen de fabrikant. In Nederland hebben zo’n dertigduizend vrouwen een Essure. Veersema: ‘Daarvan hebben zich er al ruim vierduizend gemeld met klachten. Dat is percentueel veel meer dan in andere landen, maar ik denk dat het daar nog wel gaat komen.’ De snelle opkomst en de teloorgang van het middel heeft weer eens duidelijk gemaakt dat het invoeren van nieuwe medische hulpmiddelen beter kan. Of moet.

Veersema: ‘We moeten echt beter de veiligheid bewaken, de nazorg en de follow-up beter registreren. Gek genoeg is er nog steeds geen goed register voor implantaten. Die sneuvelen telkens weer.’

lees ook

Delen:Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone